نحوه نوشتن دادخواست دیوان عدالت اداری
1-دیوان عدالت اداری یک مرجع قضایی اداری محسوب میگردد که به دعاوی مطروحه اشخاص علیه سازمانهای دولتی، همچنین شهرداریها و تامین اجتماعی رسیدگی میکند.
2-رسیدگی به دادخواست دیوان عدالت اداری به صورت غیر حضوری و مکاتبهای است بنابراین برخلاف سایر مراجع قضایی از جمله محاکم حقوقی،خانواده و یا کیفری جلسه رسیدگی جز در صورت ضرورت تشکیل نمیگردد و رسیدگی به دادخواست دیوان عدالت اداری توسط قضاتی که تخصص در دعاوی اداری دارند صورت میگیرد.
3-با توجه به عدم تشکیل جلسه رسیدگی، طبعاً مهمترین نقطه اتکاء شاکی یا خواهان دعوا جهت احقاق حقش همان دادخواست دیوان عدالت اداری است، البته میتوان در حین رسیدگی و در پاسخ طرف شکایت و حتی به صورت تکمیلی لوایحی را نیز ارائه نمود اما به هر حال مبنا و منشأ رسیدگی همان دادخواستی است که شما در ابتدای امر تقدیم دیوان عدالت اداری مینمایید.
بنابراین مهم است که شما دعوی خود را مطابق قانون مطرح نموده و خواسته شما منجز و معلوم باشد منجز و معلوم به معنای این است که خواسته شما دارای ابهام نبوده و مشخصاً معلوم گردد که راجع به چه موضوعی شکایت دارید زیرا همانگونه که گفته شد برخلاف محاکم حقوقی یا کیفری جهت تبیین خواسته به جلسه ی رسیدگی دعوت نمیشوید.
«ماده ۱۷- شعب دیوان به شکایتی رسیدگی میکنند که شخص ذی نفع یا وکیل یا قائم مقام یا نماینده قانونی وی، رسیدگی به شکایت را برابر قانون، درخواست کرده باشد».
4-بر اساس قانون دیوان عدالت اداری شما میتوانید دادخواست خود را از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی یا از طریق دفاتر نمایندگی استانی و حتی خود دیوان عدالت اداری تقدیم نمایید ولیکن بر اساس قانون جدید، شما دیگر قادر به ارسال دادخواست خویش از طریق پست نخواهید بود.
5-بر اساس ماده ۱۸ قانون دیوان عدالت اداری اصلاحی سال ۱۴۰۲ :
ماده ۱۸- دادخواست باید حاوی نکات زیر باشد:
الف- مشخصات شاکی
۱- نام و نام خانوادگی، نام پدر، تاریخ تولد، کد ملی، شغل، تابعیت و اقامتگاه برای اشخاص حقیقی
۲- نام، شماره ثبت، اقامتگاه اصلی و شماره تلفن تماس برای اشخاص حقوقی
ب- مشخصات طرف شکایت
۱- نام و نام خانوادگی، سمت و نشانی دقیق محل کار مأمور دولت درصورت امکان
۲- نام کامل دستگاههای موضوع ماده (۱۰) این قانون
پ- نام و نام خانوادگی و اقامتگاه وکیل یا قائم مقام و یا نماینده قانونی شاکی، در صورت تقدیم دادخواست توسط آنان
ت- موضوع شکایت و خواسته
ث- شرح شکایت
ج- مدارک و دلایل مورد استناد
چ- امضاء یا اثر انگشت شاکی یا وکیل یا قائم مقام و یا نماینده قانونی وی و یا امضاء و مهر شخص حقوقی ذیل دادخواست
ح- مدرک اثبات کننده سمت برای اشخاص حقوقی و نمایندگان قانونی.
در مورد این ماده ذکر چند نکته ضروری است:
اولاً-در مورد طرح دعوی توسط اشخاص حقیقی ضروریست که شخص در موضوع دعوی ذینفع باشد
به طور مثال در باب پرونده ابطال پروانه همسایه مجاور،شخص شاکی بایستی به عنوان همسایه مجاور حدود اربعه ملکش با حدود اربعه ملک دارای پروانه خلاف، یکی باشد یعنی دیوار به دیوار هم باشند در غیر این صورت شخص ذینفع محسوب نمیگردد.
ثانیاً-طرح دعوا از طرف اشخاص حقیقی و به وکالت مدنی از سوی شخص حقیقی دیگر در دیوان عدالت اداری ممکن نیست بنابراین وکالت مدنی در دیوان عدالت اداری قابل اعتناء نبوده و تنها وکیل دادگستری میتواند به وکالت از دیگران در دیوان عدالت اداری طرح دعوا نماید.
رای شماره ۱۰۵۲ مورخ ۱۳۸۶/۰۹/۲۷ هیات عمومی دیوان عدالت اداری
تاریخ تصویب : ۱۳۸۵/۰۷/۰۵
رای هیات عمومی
حکم مقرر در ماده ۳۳ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹ که مقرر داشته وکلای متداعیین باید دارای شرایطی باشند که به موجب قوانین راجع به وکالت در دادگاه ها برای آنان مقرر گردیده و ماده ۲۳ قانون دیوان عدالت اداری مصوب ۱۳۸۵ که وکالت در دیوان را تابع مقررات قانون آیین دادرسی فوقالذکر اعلام داشته است، مفید حصر اختیار اشخاص حقیقی و حقوقی حقوق خصوصی در انتخاب و معرفی وکیل از میان وکلای رسمی و مجاز دادگستری به منظور طرح شکایت و اقامه دعوی در مراجع قضایی فوقالذکر است و تعمیم و تسری حکم مقنن در باب لزوم تقدیم دادخواست به مراجع حل اختلاف کارگر و کارفرما توسط وکلای رسمی و مجاز دادگستری مستند قانونی ندارد. بنابراین تبصره ۲ ماده ۴ آییننامه رسیدگی و چگونگی تشکیل جلسات هیات های تشخیص و حل اختلاف کار که تقدیم دادخواست به نمایندگی از طرف خواهان به مراجع حل اختلاف کارگر و کارفرما را توسط اشخاص حقیقی فاقد سمت وکالت رسمی دادگستری مجاز و قابل پذیرش اعلام کرده است، مغایرتی با قانون ندارد.
رییس هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ثالثاً-طرح دعوی از طرف شرکت در دیوان عدالت اداری منوط به احراز سمت شخصی است که از طرف شرکت طرح دعوی مینماید یعنی مدیرعامل یا رئیس هیات مدیره، بنابراین طرح دعوی بنابر ادعای تجویز مصوبه هیات مدیره و اختیار امضاء اسناد و اوراق بهادار به معنی طرح دعوی در مراجع قضائی نیست بلکه مدیرعامل یا عضو هیات مدیره میبایست اختیار طرح دعوی در دیوان عدالت اداری یا مراجع قضایی را داشته باشد. ولیکن برابر رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری تفویض اختیار بر اساس صورتجلسه هیئت مدیره جهت طرح دعوی در دیوان عدالت اداری و مراجع قضایی نیاز به ثبت صورتجلسه در اداره ثبت شرکتها ندارد.
رأی هیأت عمومی
رأی شماره 445614 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع «اعلام تعارض رأی صادره از شعبه چهارم تجدید نظر دیوان عدالت اداری که بر اساس آن مدیر عامل یا احد از اعضای هیأت مدیره شرکت با تفویض اختیار از ناحیه هیأت مدیره اختیار طرح دعوا در شعب دیوان عدالت اداری را دارد، در حدی که متضمن پذیرش تفویض اختیار به مدیرعامل بدون لزوم ثبت در مرجع ثبت شرکتها است، صحیح و منطبق با موازین قانونی است.
ب-اولاً براساس ماده 128 لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت مقرر شده است که: «نام و مشخصات و حدود اختیارات مدیرعامل باید با ارسال نسخهای از صورتجلسه هیأت مدیره به مرجع ثبت شرکتها اعلام و پس از ثبت در روزنامه رسمی آگهی شود» و هرچند قانونگذار برمبنای بند 3 ماده 243 همین لایحه برای عدم بیان مطالب لازم به مرجع ثبت شرکتها ضمانت اجرای کیفری تعیین کرده است، ولی حکم مقرر در بند اخیرالذکر به معنای آن نیست که در صورت عدم ارسال صورتجلسه موضوع ماده 128 لایحه قانونی صدرالذکر به مرجع ثبت شرکتها، مفاد این صورتجلسه در روابط بین هیأت مدیره و مدیرعامل منشأ اثر نخواهد بود. ثانیاً مطابق ماده 124 لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت، هیأت مدیره باید اقلاً یک نفر شخص حقیقی را به مدیریت عامل شرکت برگزیند و حدود اختیارات و مدت تصدی و حقالزحمه او را تعیین کند و براساس ماده 125 لایحه قانونی مذکور مدیرعامل شرکت در حدود اختیاراتی که توسط هیأت مدیره به او تفویض شده است نماینده شرکت محسوب و از طرف شرکت حق امضاء دارد و با توجه به مراتب فوق و مستند به مواد قانونی مذکور و آراء شماره 27 مورخ 6/8/1380 و 1254 ـ 1255 مورخ 22/4/1400 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری تفویض اختیار طرح دعوا در مراجع قضایی از سوی هیأت مدیره به مدیرعامل شرکت یا احدی از اعضای هیأت مدیره به نحو مقرر در آراء صادره قابلیت طرح و استماع دارد و آراء صادره از شعبه چهارم تجدیدنظر دیوان عدالت اداری به شرح فوق در حدی که متضمن پذیرش تفویض اختیار به مدیرعامل بدون لزوم ثبت در مرجع ثبت شرکتها است، صحیح و منطبق با موازین قانونی است. این رأی برای شعب دیوان و مراجع اداری و همچنین برای هیأتهای تخصصی و هیأت عمومی در مورد رسیدگی به ابطال مصوبات موضوع بند (1) ماده (12) این قانون در ارتباط با آن موضوع لازم الاتباع است.
رئیس هیأت عمومی دیوان عدالت اداری ـ حکمتعلی مظفری
برابر مقررات رأی شماره ۲۵۰-۱۳۸۰.۸.۶ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در خصوص حق انتخاب وکیل دادگستری به مدیران عامل شرکتهای سهامی براساس تفویض اختیار از طرف هیأت مدیره شرکت چنانچه مدیرعامل اختیار طرح دعوی و انتخاب وکیل را داشته باشد بنابراین در صورت عدم امضاء هر یک از اعضای هیات مدیره، نافی اختیار مدیرعامل در اخذ وکیل دادگستری جهت طرح دعوا نیست.
عین متن رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری:
:نظر به مقررات قانون تجارت و اساسنامه شرکتهای تجاری در باب اختیارات مدیرعامل شرکت و عنایت به اینکه اعضاء هیأت مدیره شرکت سهامی خاص سنگاه و شرکت قند قهستان (سهامی عام) حق انتخاب وکیل دادگستری را به مدیران عامل شرکتهای مذکور تفویض کردهاند، عدم امضاء یکی از اعضاء هیأت مدیره در تنظیم قرارداد وکالت مؤثر در مقام نبوده و نافی سمت و اختیار مدیرعامل شرکت در انتخاب وکیل دادگستری به منظور اقامه دعوی در مراجع قضائی نمیباشد.
6-اما حالا که کمی در مورد تشریفات احراز سمت در دیوان عدالت داری دانستیم مورد نحوه نوشتن دادخواست دیوان عدالت نیز نیز بایستی چند نکته را در نظر بگیرید.
اولاً-دادخواست دیوان عدالت اداری شما بایستی بر اساس قانون و منطبق با آن مطرح گردد یعنی شما در دادخواست مطروحه دقیقاً بایستی معلوم و مشخص نمائید که اقدامات طرف شکایت کدام یک از حقوق شما را زائل نموده یا منجر به سلب حق مکتسبه شما شده است. بنابراین همانطور که گفته شد خواستههای غیر منجز و احتمالی قابل پذیرش نمیباشد البته فراموش نشود برخی از شکایات بنابر این ادعا که اقدامات طرف شکایت منجر به سلب حقوق آینده شما خواهد بود قابل رسیدگی میباشد از جمله اینکه پروانه ساختمانی همسایه یا تخلفات وی در فرض حتی عدم شروع عملیات ساختمان یا اتمام آن، منجر به ایجاد سایه اندازی ،مزاحمت و اشرافیت برای ملک شما خواهد شد اینجا با وجود اینکه ملکی هنوز ساخته نشده اما حقوق آتی شما با پروانه صادره به مخاطره خواهد افتاد.
ثانیاً-با توجه به اینکه رسیدگی در دیوان عدالت، غیر حضوری و مکاتبهای است بنابراین ضرورت دارد اصل خواسته و مطلب اصلی خود را در ابتدای دادخواست مطرح کنید زیرا که به دلیل حجم بالای دعاوی و شکایت مطروحه در دیوان عدالت اداری و کثرت پروندهها و بر اساس تجربه شخصی اکثر قضات در حالتی که در ابتدا و شروع دادخواست نتوانید خواسته خود را به درستی تبیین و تشریح نمایید هیچ تمایلی به مطالعه ادامه دادخواست شما ندارند و در واقع ادامه دادخواست شما را قصه و غصه میدانند.
ثالثا-سعی کنید از الحاق خواندگان متعدد و بیجهت به عنوان خوانده دعوی یا طرف شکایت اجتناب کنید و پس از تحقیق صرفاً سازمان یا نهادی را طرف دعوا قرار دهید که حقیقتاً دعوی شما به آن سازمان مرتبط میباشد زیرا در فرضی که شما خواندگان زیادی را طرف دعوی قرار دهید که هیچ ارتباطی به خواسته و موضوع شما ندارند این امر منجر به تطویل دادرسی جهت دریافت پاسخ کلیه طرفهای شکایت بوده و تا زمان اخذ پاسخ ایشان ممکن است نتیجه دعوی شما مدت زیادی به طول انجامد بنابراین از طرح دعاوی علیه سازمانها یا نهادهای غیر مرتبط به خواسته اجتناب کنید.
رابعا-بایستی دقیقاً مشخص نمائید که سازمان طرف شکایت از انجام کدام وظیفه قانونی تخلف نموده و مستند آن چه بوده است؟ بنابراین در فرضی که قادر به ارائه سند یا مدرکی که موضوع شکایت و اعتراض شماست نباشید باز هم دیوان عدالت اداری بر اساس بخشنامه اخیرالصدور معاونت محترم قوه قضاییه مکلف به دریافت شکایت شما و و اخذ آن سند از طرف شکایت میباشد.
خامسا-چنانچه اقدامات طرف شکایت منجر به خسارات جبران ناپذیر به شما خواهد شد حتماً در دادخواست اصلی دستور موقت را مطالبه نماید تا شعبه دیوان پس از احراز سه رکن ضرورت و فوریت و توسل در اجرا دستور موقت توقف عملیات اجرایی رای یا تصمیم مورد اعتراض صادر نماید.
دست آخر اینکه حتماً از خدمات وکیل دیوان عدالت اداری در نگارش دادخواست دیوان عدالت اداری استفاده کنید با توجه به تخصصی بودن دعاوی مربوط به دیوان عدالت اداری دعوی شما رد یا ابطال نشود یا حداقل شانس موفقیت شما با وکیل دیوان عدالت اداری در اخذ نتیجه مطلوب بیشتر گردد.
