تخلفات اداری موضوعی است که اکثر قریب به اتفاق کارکنان دولت، ولو برای یک مرتبه در طول خدمت با آن مواجه می‌شوند.
تفاوتی نمی‌کند که کارمند رسمی سازمان دولتی باشید یا قراردادی و پیمانی، در هر صورت در فرض وقوع تخلف اداری مشمول قانون رسیدگی به تخلفات اداری مصوب سال ۱۳۷۲ ، آئین نامه اجرایی آن و همینطور دستورالعمل اجرائی آن خواهی خواهید شد. وکیل تخلفات اداری می‌تواند در این زمینه به شما کمک کند.

اگر زمینه های مختلف دیوان عدالت اداری، شهرداری، کمیسیون ماده 100 و … نیاز به مشورت با وکیل داشتید می‌توانید از خدمات وکالت دادخواست24 استفاده کنید. 

پیش از بررسی موضوع لازم است اساسا دانسته شود که:

۱-تخلف اداری چیست؟ و کدام یک از اعمال کارکنان محترم دولت مشمول قانون رسیدگی به تخلف اداری می‌شود؟

در قانون رسیدگی به تخلفات اداری مصوب سال ۱۳۷۲ و آئین نامه اجرای آن تعریفی از تخلفات اداری نشده اما در دستورالعمل رسیدگی به تخلفات اداری مصوب ۱۳۷۸ هیات عالی نظارت تخلف اداری آمده که هرگونه اعمال و اقدامات مستخدمین دولت که در دایره قصور یعنی نقض و کوتاهی غیر عمدی در انجام وظایف محموله اداری و همینطور تقصیر یعنی نقض و کوتاهی غیر عمدی امور اداری قرار گیرد تخلف اداری است و مشمول تخلفات اداری موضوع ماده ۸ این قانون قرار خواهد گرفت.

به معنای دیگر هرگونه فعل یا ترک فعل اداری عمدی یا غیر عمدی مستخدم دولت که قابل انتصاب به هر یک از مصادیق تخلفات اداری باشد توسط سازمان محل خدمت کارمند گزارش شود، تخلفات اداری خواهد بود. به معنای دیگر، اگر کارمندی حتی در موضوع تخلف اداری نیز فاقد سوء نیت باشد باز هم می‌تواند عمل او مجازاتی را برای وی در بر داشته باشد.

۲-آیا تنها افعال کارمندان به عنوان قابل تخلف اداری قابل پیگرد است؟ یا حتی ترک فعل نیز می‌تواند از مصادیق تخلفات اداری باشد؟

فرقی نمی‌کند که کارمند عملی را انجام دهد که متخلفانه بوده یا اینکه اقدام به ترک عملی کند که در زمره وظایف وی بوده در هر دو صورت مرتکب تخلف اداری شده، زیرا که بر اساس ماده ۸ قانون رسیدگی به تخلف اداری سهل انگاری و عدم انجام وظایف محوله نیز در زمره تخلف اداری محسوب می‌گردد.

۳-آیا صرفاً اعمال و اقدامات کارمند در زمان ساعات اداری می‌تواند به عنوان تخلف اداری محسوب گردد؟ یا اقدامات کارمند حتی خارج از ساعت اداری نیز می‌تواند به عنوان تخلف اداری قابل پیگرد باشد؟

بر اساس رویه موجود هیات‌های رسیدگی به تخلفات اداری و همچنین قضات دیوان عدالت اداری علی الاطلاق هرگونه اعمال و رفتار خلاف شئون اداری و شغلی کارکنان دولت، ولو در خارج از ساعات اداری می‌تواند به عنوان تخلف اداری قابل پیگرد باشد. بنابراین به طور مثال در فرضی که کارمند محترم دولت در خارج از ساعات اداری تجارتی نماید که منجر به ورشکستگی وی و صدور چک‌های بی‌محل و در نتیجه محکومیت ایشان در محاکم حقوقی یا کیفری به پرداخت وجه چک در وجه حق اشخاص و صدور برگ جلب بابت مطالبات این‌ها شود طبعاً صرف صدور چک غیر قابل کارسازی به هر دلیلی و در نتیجه محکومیت وی و در نهایت صدور برگ جلب برای کارمند می‌تواند از مصادیق تخلفات اداری محسوب گردد.

و یا اینکه کارمند در خارج از ساعات اداری به مشاغلی مبادرت ورزد که به دور از شأن اداری مطلق کارمندان و سازمان‌های دولتی باشد به طور مثال کارمندی در خارج از ساعت اداری اقدام به جمع آوری پسماند زباله در سطح معابر شهر نماید.
درست است که افعال کارمند خارج از ساعات اداری ارتباطی به وظایف وی نداشته و اشخاص صرف نظر از نوع شغل آنها دارای حقوق مدنی و اجتماعی بوده و می‌توانند تا جائی که اعمالشان مخالف قانون یا اخلاق حسنه و نظم عمومی باشد نباشد از این حقوق بهره ببرند.
اما مبادرت به برخی از اقدامات یا مشاغل برای برخی افراد منع قانونی دارد همانند کارمندان محترم دولت ، وکلای دادگستری و یا حتی قضات دادگستری که از این قاعده مستثنا نیستند.

۴- آیا به صرف عدم اطلاع از قوانین و مقررات مربوط به تخلفات اداری و همچنین قوانین و مقررات اداری سازمان محل خدمت کارمند، رافع مسئولیت اداری وی خواهد بود؟

خیر، زیرا که فرض بر این است که کارمند محترم دولت با آگاهی کامل از قوانین مارالذکر در آزمون استخدامی شرکت کرده و از آن آگاهی دارد و نقض غیر عمدی قوانین و مقررات همانگونه که پیش تر نیز گفته شد به عنوان قصور قابل پیگرد اداری خواهد بود.

۵-چنانچه کارمندی بنابر اتهام کیفری پرونده‌ای علیه وی در محاکم قضائی مطرح شود صرف صدور حکم برائت وی منجر به صدور حکم برائت وی در هیات‌های رسیدگی خواهد شد یا خیر ؟

خیر بر اساس رای وحدت رویه شماره 326 مورخ 1387/05/13 هیات عمومی دیوان عدالت اداری که اشعار می‌دارد:
مطابق ماده 19 قانون رسیدگی به تخلفات اداری مصوب 9/2/1372 هرگاه تخلف کارمند عنوانی یکی از جرایم مندرج در قوانین جزایی را نیز داشته باشد، هیات رسیدگی به تخلفات اداری مکلف است مطابق این قانون به تخلف رسیدگی و رای قانونی صادر نماید و مراتب را برای رسیدگی به اصل جرم به مرجع قضایی صالح ارسال دارد. هرگونه تصمیم مراجع قضایی مانع از اجرای مجازاتهای اداری نخواهد بود.

چنانچه تصمیم مراجع قضایی مبنی بر برائت باشد، هیات رسیدگی به تخلفات اداری طبق ماده 24 قانون مزبور اقدام می‌نماید. هرچند حکم برائت متهمان از جمله عوامل موثر در اتخاذ تصمیم و مفاد رای هیات های رسیدگی به تخلفات اداری است، لیکن صدور حکم برائت توسط مراجع قضایی الزاماً مستلزم صدور رای برائت توسط هیاتهای رسیدگی به تخلفات اداری در خصوص مورد نیست.

بنابراین رسیدگی در محاکم کیفری هیچ گونه ملازمه‌ای با رسیدگی در هیات‌های رسیدگی به تخلفات اداری نخواهد داشت. بنابراین در فرض برائت کارمند در محاکم کیفری ممکن است درهیات‌های رسیدگی به تخلفات اداری به مجازات مقرر در این قانون محکوم شود اما در فرض محکومیت کارمند در محاکم کیفری به طور مثال محکومیت به انفصال دائم از خدمات دولتی، هیات‌های رسیدگی به تخلفات اداری مکلف به تبعیت از مفاد احکام کیفری و صدور حکم انفصال دائم از خدمات دولتی کارمند خواهند بود و نمی‌توانند برخلاف مفاد احکام کیفری رای به ابقاء کارمند یا ادامه خدمت وی صادر نمایند.

۶- آیا امکان درخواست استعفاء و یا موافقت با آن در حین رسیدگی به تخلفات اداری و پیش از صدور رای در هیات رسیدگی به تخلفات اداری وجود دارد؟

خیر، بر اساس دستورالعمل رسیدگی به تخلفات اداری، در فرض رسیدگی به تخلف اداری کارمند در هیات‌های رسیدگی به تخلف اداری و تا پیش از صدور رای قطعی در این هیات‌ها امکان درخواست استعفای کارمند و در نتیجه موافقت با آن توسط سازمان متبوع محل خدمت کارمند وجود ندارد.

۷-در صورتی که کارمند در حین رسیدگی به تخلفات اداری فوت نماید آیا همچنان امکان رسیدگی به تخلفات مطروحه علیه ایشان وجود دارد یا خیر؟

خیر،یکی از اسباب اختتام پرونده تخلفات اداری کارمندان فوت وی در حین رسیدگی به تخلفات اداری خواهد بود بنابراین در فرض فوت وی در حین رسیدگی، پرونده مختومه شده و در فرض صدور حکم نیز عملیات اجراء متوقف خواهد شد.

۸-آیا پس از صدور حکم اخراج کارمند از در هیات‌های رسیدگی به تخلفات اداری امکان استخدام مجدد (اعاده به خدمت) در همان سازمان یا سازمان دیگری برای وی وجود دارد؟

خیر، کارمند اخراجی به هیچ وجه امکان استخدام مجدد در آن سازمان را نداشته اما می‌تواند با شرکت در آزمون مجدد استخدامی (به شرط داشتن شرط سنی) در سازمان دیگری که زیر مجموعه وزارتخانه قبلی مستخدم نباشد به استخدام آن سازمان درآید.

۹-آیا سوابق استخدامی کارمند اخراجی پس از اخراج همچنان برای وی باقی خواهد ماند ؟

خیر،در صورت صدور حکم به اخراج کارمند سوابق اداری وی حذف و ایشان تنها می‌تواند ما به التفاوت حق بیمه و مستمری پرداختی خویش را که طی سال‌های مختلف پرداخت نموده است را دریافت نماید.

۱۰- در فرضی که کارمند محترم دولتی بازنشسته شده باشد آیا امکان رسیدگی به ادعای مطروحه علیه وی با عنوان تخلف اداری در زمان تصدی اشتغال در سازمان‌های دولتی وجود دارد؟

خیر، در صورتی که کارمندی بازنشسته شده باشد دیگر امکان رسیدگی به اتهامات علیه وی که مربوط به زمان اشتغال ایشان بوده وجود نداشته و عملاً کارمند دیگر در زمره کارکنان سازمان محسوب نمی‌گردد تا تخلفات سابق وی قابل رسیدگی در هیاتهای رسیدگی به تخلفات اداری باشد.

۱۲-چنانچه کارمندی دارای سابقه محکومیت در هیئت‌های رسیدگی به تخلفات اداری باشد چه تاثیری در حقوق و مزایای مقرر در قانون برای وی خواهد داشت؟

مطابق رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به تاریخ: ۲۰/۹/۱۳۸۶ شماره دادنامه: ۱۰۰۶ که اشعار می‌دارد:
رأی هیأت عمومی

طبق ماده ۲ قانون پرداخت پاداش خدمت و بخشی از هزینه های ضروری به کارکنان دولت مصوب ۱۳۷۵ به مستخدمانی که در سال آخر خدمت، محکومیت اداری داشته باشند، پاداش پایان خدمت پرداخت نمی‎شود. نظر به اینکه شاکیان پرونده های فوق‎الذکر در سال پایان خدمت به مجازات اداری محکوم و قبل از تصویب قانون اصلاح ماده ۲ قانون فوق‎الذکر در تاریخ ۲۱/۱/۱۳۸۱ بازنشسته شده اند و تسری مقررات اصلاح مزبور نسبت به آنان جواز قانونی ندارد.

۱۳-بیشترین تخلفات کارکنان دولت در حوزه چه مواردی است؟

تخلف غیبت غیر موجه از جمله تخلفاتی است که بیشترین آمار تخلفات اداری را به خود اختصاص داده است.

۱۴-مجازات غیبت غیر موجه چیست؟ و در چه صورتی کارمند بابت غیبت اخراج می‌ گردد؟

اساساً دو ماه متوالی یا چهار ماه متناوب منجر به اخراج کارمند می‌گردد و معمولا تفاوتی در نوع قرارداد مستخدم اعم از پیمانی، رسمی یا قراردادی وجود ندارد اما همه ی غیبت‌ها لزوماً به اخراج منتج نمی‌شود مگر اینکه :

• غیبت کمتر از دو ماه متوالی و ۴ ماه متناوب بسته به علل غیبت ممکن به انفصال از خدمت تا یک سال گردد.
• بر اساس بند ح و ط ماده ۹ قانون رسیدگی به تخلفات اداری غیبت غیر موجه کارمند زن دارای ۲۰ سال سابقه خدمت و کارمندان مرد با بیش از ۲۵ سال خدمت منجر به حکم محکومیت به بازنشستگی ا تقلیل یک یا دو گروه می‌گردد.

«بند ط ماده ۹ – بازنشستگی در صورت داشتن بیش از بیست سال سابقه خدمت دولتی برای مستخدمین زن و بیش از 25 سال سابقه خدمت دولتی برای‌ مستخدمین مرد بر اساس سنوات خدمت دولتی با تقلیل یک یا دو گروه.»

سخن آخر

به نظر مناسبتر است بیش از تدارک دفاعیه و یا تنظیم لوایح مربوط به تخلفات اداری با وکیل تخلفات اداری مشورت نموده و یا عند اللزوم از خدمات تحریر لایحه ،دفاعیه و وکالت ایشان برای دفاع از حقوق خود بهره ببرید. آقای محمدرضا کریمی وکیل تخلفات اداری و دارای ۲۰ سال سابقه وکالت تخصصی در دعاوی اداری و تخلفات اداری می باشد.