این مطلب توسط اینجانب محمدرضا کریمی وکیل کمیسیون ماده ۱۰۰ شهرداری تهیه و تنظیم شده است
پیش از طرح موضوع و بیان مدارک مورد نیاز اعتراض به رای کمیسیون ماده ۱۰۰ شهرداری ذکر چند نکته ضروری به نظر میرسد:
۱-بر اساس تبصره ماده ۱۰۰ قانون شهرداری مرجع رسیدگی به تخلفات ساختمانی کمیسیون ماده ۱۰۰ شهرداری میباشد.
برای آگاهی از اینکه چطور حکم تخریب را به جریمه تبدیل کنید کلیک کنید.
برای خرید نمونه دادخواست اعتراض به رای کمیسیون ماده ۱۰۰ شهرداری کلیک کنید.
ماده 100 قانون شهرداری
(الحاقی 1345/11/27)- مالکین اراضی و املاک واقع در محدوده شهر یا حریم آن باید قبل از هر اقدام عمرانی یا تفکیک اراضی و شروع ساختمان از شهرداری پروانه اخذ نمایند.
شهرداری میتواند از عملیات ساختمانی ساختانهای بدون پروانه یا مخالف مفاد پروانه به وسیله مامورین خود اعم از آنکه ساختمان در زمین محصور یا غیر محصور واقع باشد جلوگیری نماید.
(تبصره 1 (اصلاحی 1352/05/17)- ماده ۱۰۰ قانون شهرداری در موارد مذکور فوق که از لحاظ اصول شهرسازی یا فنی یا بهداشتی قلع تاسیسات و بناهای خلاف مشخصات مندرج در پروانه ضرورت داشته باشد یا بدون پروانه شهرداری ساختمان احداث یا شروع به احداث شده باشد به تقاضای شهرداری موضوع در کمیسیونهایی مرکب از نماینده وزارت کشور به انتخاب وزیر کشور و یکی از قضات دادگستری به انتخاب وزیر دادگستری و یکی از اعضای انجمن شهر به انتخاب انجمن مطرح میشود.
۲-کمیسیون ماده ۱۰۰ شهرداری از سه نفر اعضای مشتمل قاضی دادگستری و نماینده شورای شهر و همینطور نماینده وزارت کشور تشکیل میشود و ملاک در صدور رای نظر اکثریت میباشد.
۳-کمیسیون ماده ۱۰۰ شهرداری صلاحیت رسیدگی به تخلفات ساختمانی حتی ساختمانهایی که اتمام رسیده و در مرحله بهرهبرداری را هم دارد.
۴-در صورت گزارش شهرداری و ارسال فرم خلاف به کمیسیون ماده ۱۰۰ این کمیسیون شروع به رسیدگی خواهد نمود.
۵-کمیسیون ماده ۱۰۰ میتواند با درخواست مالک جلسه رسیدگی تشکیل داده و حتی نماینده شهرداری بدون حق رای در جلسه حاضر خواهد شد.
۶-کمیسیون ماده ۱۰۰ دارای دو مرحله بوده که با عنوان مراحل بدوی و تجدید نظر شناخته میشود اما در واقع هیچ کدام به دیگری برتری نداشته هر دو در واقع همعرض هم میباشند.
«تبصره 10 (الحاقی 1358/06/27)- در مورد آراء صادره از کمیسیون ماده صد قانون شهرداری هرگاه شهرداری یا مالک یا قائم مقام او از تاریخ ابلاغ رای ظرف مدت ده روز نسبت به آن رای اعتراض نماید، مرجع رسیدگی به اعتراض به رای کمیسیون ماده ۱۰۰ شهرداری، کمیسیون دیگر خواهد بود که اعضای آن غیر از افرادی میباشند که در صدور رای قبلی شرکت داشته اند. رای این کمیسیون قطعی است.»
۷- میزان تخلف یا مجازات در امکان اعتراض به رای در مرحله تجدید نظر تاثیری نداشته و مالک متخلف در هر صورت و حتی در فرض قلت تخلف و در فرض کمترین تخلف نیز همچنان رای بدوی وی قابل اعتراض در مرحله تجدید نظر خواهد بود.
۸-حتی در فرض دور حکم به جریمه به هر میزان و مبلغ باز هم رای جریمه قابل اعتراض در مرحله تجدید نظر کمیسیون ماده ۱۰۰ میباشد.
۹-رای بدوی کمیسیون ماده ۱۰۰ شهرداری ظرف ۱۰ روز قابل اعتراض در مرحله بالاتر خواهد بود.
۱۰- بعد از اعتراض در مرحله تجدید نظر و رسیدگی در این مرحله و در فرض اعتراض مالک به رای بدوی، کمیسیون تجدید نظر حق تشدید مجازات در مرحله بالاتر تجدید نظر را ندارد.
۱۱- لیکن در فرض اعتراض شهرداری به رای کمیسیون ماده ۱۰۰ در مرحله تجدید نظر کمیسیون حق تشدید مجازات را حتی از جریمه را دارد.
تاریخ دادنامه: 15/12/1390 شماره دادنامه: 578 کلاسه پرونده: 90/1309 مرجع رسیدگی: هیأت عمومی دیوان عدالت اداری
رأی شماره 578 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع در فرضی که کمیسیون تجدیدنظر تبصره های ماده صد قانون شهرداری، اعتراض شهرداری را موجه تلقی کند، تشدید مجازات تخلف ارتکابی منعی ندارد
رأی هیأت عمومی
اولاً: تعارض در مدلول آراء مذکور در گردش کار محرز است.
ثانیاً: مطابق تبصره 10 ماده 100 قانون شهرداری مصوب سال 1334 برای شهرداری و مالک حق اعتراض به رای کمیسیون ماده ۱۰۰ شهرداری در فرجه مقرر پیش بینی شده است. با توجه به حکم قانونی مذکور، در فرضی که کمیسیون تجدیدنظرِ تبصره های ماده صد قانون شهرداری، اعتراض شهرداری را موجه تلقی کند، تشدید مجازات تخلف ارتکابی منعی ندارد. علی هذا نتیجه رأی شعبه 27 دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 1317ـ 18/5/1389 که بر رد اعتراض شاکی در تشدید مجازات تخلف ارتکابی توسط کمیسیون تجدیدنظر ماده 100 قانون شهرداری صادر شده است با قانون مغایرت ندارد و قابل ابطال نیست.
۱۲-مالک میتواند بدون اعتراض به رای کمیسیون ماده ۱۰۰ شهرداری بدوی و پس از انقضاء مهلت ۱۰ روز مستقیماً در دیوان عدالت اداری طرح دعوی کنید.
۱۳- مهلت اعتراض به رای کمیسیون ماده ۱۰۰ شهرداری در دیوان عدالت اداری ۳ ماه یا ۹۰ روز است که با احتساب روز ابلاغ و اقدام جمعاً ۹۲ روز محسوب میگردد.
۱۴- بر اساس رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری در فرض ادعای عدم اطلاع مالک از رای و ادعای ابلاغ قانونی از طریق الصاق به دیوار یا تحویل به کارگر، سرایدار، خادم و یا هر فرد امین دیگری (غیر از مالک) وی میتواند حتی در خارج از مهلت سه ماهه در دیوان عدالت اداری طرح دعوا کند و بر اساس تبصره ۲ ماده ۱۶ قانون دیوان عدالت که اشعار میدارد :
«تبصره 2- از زمان تصویب این قانون، مهلت تقدیم دادخواست، راجع به موارد موضوع بند(2) ماده(10) این قانون، برای اشخاص داخل کشور سه ماه و برای افراد مقیم خارج از کشور، شش ماه از تاریخ ابلاغ رای یا تصمیم قطعی مرجع مربوط مطابق قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب (در امور مدنی) است. مراجع مربوط مکلفند در رای یا تصمیم خود تصریح نمایند که رای یا تصمیم آنها ظرف مدت مزبور در دیوان قابل اعتراض است. در مواردی که ابلاغ، واقعی نبوده و ذینفع ادعای عدم اطلاع از آن را بنماید شعبه دیوان در ابتداء به موضوع ابلاغ رسیدگی مینماید. در مواردی که به موجب قانون سابق، اشخاصی قبلاً حق شکایت در مهلت بیشتری داشتهاند، مهلت مذکور، ملاک محاسبه است.»
در این صورت قاضی ابتدا به ادعای مالک دایر بر عدم اطلاع از رای و اعتراض خارج از مهلت رسیدگی نموده سپس در ماهیت امر تصمیم خواهد گرفت.
۱۵-مرجع رسیدگی به اعتراض به رای کمیسیون ماده ۱۰۰ شهرداری، دیوان عدالت اداری میباشد و همانطور که گفته شد مهلت اعتراض سه ماه یا ۹۰ روز است. بنابراین از آنجا که کمیسیون ماده ۱۰۰ شهرداری مرجع شبه قضائی محسوب میگردد بنابراین امکان تغییر رای به صورت کلی و اساسی در کمیسیون ماده ۱۰۰ بعد از صدور رای قطعی وجود ندارد بنابراین وعده شهرداری یا هر مرجع دیگری دایر بر امکان تغییر رای با فرض قطعیت رای در کمیسیون ماده ۱۰۰ ادعائی بی وجه بوده و تنها مرجع صالح رسیدگی مجدد به رای کمیسیون ماده ۱۰۰ دیوان عدالت اداری است و کمیسیون ماده ۱۰۰ تنها میتواند در مواردی که در رای دچار سهو قلم یا اشتباهات عددی شده به حدی که به اساس رای خلل وارد نشود رای خود را اصلاح نماید.
۱۶-در فرض صدور حکم به تخریب در کمیسیون ماده ۱۰۰، شاکی میتواند تقاضای صدور دستور موقت در دیوان عدالت اداری را نماید این درخواست میتواند ضمن دادخواست اصلی یا همزمان با رسیدگی و در جریان دادرسی مطرح گردد به هر حال صدور دستور موقت در دیوان عدالت اداری منوط به پرداخت هیچگونه هزینهای دادرسی نیست.
برای آگاهی از نحوه جلوگیری از حکم تخریب در دیوان عدالت اداری کلیک کنید.
۱۷-دیوان عدالت اداری در فرض احراز سه رکن ضرورت ، فوریت و تعسر در اجراء دستور موقت صادر خواهد نمود البته معمولاً بر اساس رویه جاری دیوان عدالت اداری در خصوص رای جریمه کمیسیون ماده ۱۰۰ دستور موقت صادر نمیگردد.
۱۸-دستور موقت پیش از رسیدگی دعوی اصلی و معمولاً و بسیار سریعتر از دعوای اصلی رسیدگی و در قالب رای تصمیم گیری خواهد شد.
۱۹-اثر دستور موقت نسبت به آتیه است و نسبت به گذشته تاثیری ندارد.
۲۰-صدور دستور موقت تاثیری در اصل شکایت ندارد و ممکن است فردی دستور موقت اخذ نمایند اما دعوی اصلی محکوم به شکست گردد.
۲۱-دیوان عدالت اداری پس از دریافت شکایت نسخهای از شکایت را برای طرف شکایت که شهرداری باشد ارسال مینماید بنابراین در دعوی اعتراض به رای کمیسیون ماده ۱۰۰ شهرداری طرف شکایت شهرداری خواهد بود.
۲۲-در شهرهای بزرگ همچون تهران، اصفهان و یا شیراز بایستی شهرداری طرف شکایت شهرداری مرکز یا کل بوده و اداره کل حقوقی آن شهرداری نیز مخاطب دعوا قرار گیرد بنابراین از طرح شکایت به طرفیت شهرداری مناطق اجتناب ورزید.
۲۳-طرف شکایت که همان شهرداری باشد ظرف یک ماه مهلت دارد که نسبت به موضوع دعوا پاسخ لازم را تهیه و به دیوان عدالت اداری ارسال نماید.اعتراض به رای کمیسیون ماده ۱۰۰ شهرداری
۲۴-دیوان پس از وصول پاسخ طرف شکایت و در وقت مقرر در خصوص موضوع شکایت حکم صادر خواهد نمود.
و نحوه رسیدگی دیوان بدین صورت خواهد بود که در فرض صدور حکم ورود شکایت رای کمیسیون ماده ۱۰۰ نقض و پرونده را جهت رسیدگی دوباره به همان کمیسیون ارجاع مینماید کمیسیون مکلف است بر اساس سنجه های مد نظر دیوان عدالت اداری حکم جدید صادر کند.
مدارک مورد نیاز اعتراض اعتراض به رای کمیسیون ماده ۱۰۰ شهرداری
- آراء بدوی و تجدید نظر کمیسیون ماده ۱۰۰ شهرداری
- ابلاغیههای آراء کمیسیون ماده ۱۰۰ که مشخص نماید آراء چه زمانی به مالک یا ذینفع ابلاغ شده
- فرم خلاف شهرداری ارسالی به کمیسیون ماده ۱۰۰
- تامین دلیل یا نظر کارشناس رسمی دادگستری
- فرم استحکام بنا مهندس ناظر ساختمان
- در صورت وجود آراء کمیسیون املاک همجوار
- نظر مهندس محاسب در خصوص استحکام بنا
- مستندات مربوط به قدمت بنا از جمله پروانه کسب، مستندات مربوط به مالیات و همینطور عوارض پرداختی به شهرداری
- مستندات مربوط به سال نصب کنتور و….
جمع بندی
از آنجا که اعتراض به رای کمیسیون ماده ۱۰۰ شهرداری در دیوان عدالت اداری به صورت غیرحضوری و شکلی رسیدگی میشود و معمولاً در دیوان عدالت اداری جلسه رسیدگی تشکیل نمیگردد بنابراین مناسب است با تدارک مدارک و مستندات متقن، مستدل و محکم به همراه دادخواستی مستدل و متقن در دیوان عدالت اداری طرح دعوی کنید.
سوالات متداول در مورد اعتراض به رای کمیسیون ماده ۱۰۰ شهرداری
آیا کمیسیون ماده ۱۰۰ میتواند بدون ارجاع به نظر کارشناس حکم صادر کند؟
بله بر اساس رای شماره ۱۲۴۳ سال ۱۴۰۰ هیات عمومی دیوان عدالت اداری کمیسیون تکلیفی به ارجاع موضوع به کارشناسی ندارد.
آیا شهرداری به رای قطعی کمیسیون ماده سال شهرداری میتواند در دیوان عدالت اداری اعتراض نماید؟
بله شهرداری بر اساس قانون جدید سال ۱۴۰۲ میتواند به عنوان شاکی نسبت به رای کمیسیون ماده ۱۰۰ شهرداری در دیوان عدالت اداری طرح شکایت کند..
آیا دیوان عدالت اداری میتواند حکم جریمه کمیسیون ماده ۱۰۰ را نقض و با تشدید مجازات آن را تبدیل به حکم تخریب نماید؟
در قالب اوقات خیر و لیکن دیوان عدالت اداری در فرض پذیرش رای کمیسیون ماده ۱۰۰ آن را تائید و در غیر این صورت آن را نقض و جهت رسیدگی دوباره به کمیسیون ماده ۱۰۰ ارجاع خواهد داد.
پیشنهاد
پیشنهاد میشود با استفاده از خدمات وکیل کمیسیون ماده ۱۰۰ شهرداری لوایح، مستندات و دلایل خود را جمع آوری و با استفاده از خدمات وکیل کمیسیون ماده ۱۰۰ شهرداری در دیوان عدالت اداری طرح شکایت نمائید
آقای محمدرضا کریمی وکیل کمیسیون ماده ۱۰۰ شهرداری با ۲۰ سال سابقه وکالت در دعاوی امور شهرداری بوده که آماده وکالت و تدارک دفاعیه مربوط به امور شهرداری میباشد.
